Peter Svenson en Arja Hop

Pupesmeul, Meizeumpje, Fluithout, Vlooienkruud en Sukerjenniggen; allemaal plantennamen uit een eeuwenoud Veluws dialect. Ze refereren niet alleen aan de plek waar ze voorkomen, maar verwijzen ook naar lokale of oude gebruiken. Zo groeit het Pupesmeul op de heide en werd de plant vroeger gebruikt voor de bezem en borstel van de schoorsteenveger. Fotografen Arja Hop en Peter Svenson zijn gefascineerd door de Veluwe en planten die duizenden jaren geleden al van belang waren voor de bewoners van het gebied.

De tentoonstelling 'Felwa - Natuur in transitie' was van 13 april tot en met 26 oktober 2025 te zien in CODA Museum en sluit naadloos aan op de gelijknamige publicatie van het fotografenduo. Het fotoboek 'Felwa' werd door Hop en Svenson gerealiseerd in samenwerking met grafisch ontwerper Edwin van Gelder en uitgegeven door Jap Sam Books. Deze prachtig uitgevoerde publicatie met zilverdruk, verschillende papiersoorten en links boven een halfronde uitsparing, werd in 2024 door de Volkskrant genoteerd op de lijst met beste Nederlandse fotoboeken.

'Felwa' is een oude Germaanse omschrijving van het gebied dat we tegenwoordig aanduiden als de Veluwe. Felwa betekent letterlijk ‘vaag lichtgeel’ en refereert aan de kleur van de aarde die zo kenmerkend is voor de zandgronden van de Veluwe. De plek en de kleur zijn ook verbonden met de geboortegrond van Arja Hop.

Tijdens de eerste kennismaking met Peter Svenson acht jaar geleden besloten zij samen de omgeving bij haar ouderlijk huis - een boerderij in Hierden niet ver van het Veluwemeer - vast te leggen vanuit het perspectief van de plantenwereld.

De tentoonstelling verkent een fundamentele tegenstelling van en in de natuur: verandering is eigenlijk het enige constante. Die verandering is bijvoorbeeld zichtbaar in de foto’s van het erf van Hop’s ouderlijk huis. In de laatste jaren dat haar moeder er woonde, vond er lichte verwildering plaats omdat het land niet langer intensief gebruikt werd. Met die verwildering keerden wilde plantensoorten die hier oorspronkelijk voorkwamen weer terug.

De grote uitdaging in ons werk is om de natuur en de plantenwereld een stem te geven zonder onszelf of de mens centraal te stellen.

Naast mythen en sagen uit het verleden zijn ook recent wetenschappelijk onderzoek en moderne data belangrijke ingrediënten in het werk van Hop en Svenson. Zij werken samen met wetenschappers en geven de natuur een stem door de kleuren van planten te benaderen als data. Kleur is voor hen de drager van informatie over de leefomgeving, ecologie en de conditie van de plant.

Zij maken geen esthetische keuze bij het fotograferen, maar kijken eerst naar de ecologische omstandigheden waarin een plant groeit en hoe die de relatie tussen plant en mens kan verbeelden. 

Rode draad in het oeuvre van Svenson/Hop zijn de abstracte, monochrome kleurvlakken. Met deze vlakken laten ze niet alleen natuurfotografie in de meest oorspronkelijke vorm zien, maar laten ze de kijker ook de kleuren van de natuur in meest pure vorm ervaren. Hop en Svenson noemen deze serie Florachromes; plantenkleurstoffen die hun namen ontlenen aan planten die op historisch relevante locaties groeien. Het abstracte beeld bestaat alleen uit kleur en licht, zonder enige vorm van schaduwwerking.

We ontwikkelden een systeem met een bindmiddel, waarmee de kleur die rechtstreeks uit planten gewonnen wordt, puur en zonder verlies aan kleurintensiteit analoog afgedrukt kan worden. We ontwierpen en bouwden onze eigen repro-unit om plantenkleuren op foto's vast te leggen.

De relatie die Hop en Svenson hebben met de natuur, de plantenwereld en het klimaat, komt via hun geheel eigen wijze naar voren in de tentoonstelling Felwa en het gelijknamige boek. Zonder belerend of activistisch te zijn, laten ze zien dat mens en natuur niet zonder elkaar kunnen.

In 2021 maakten we een presentatie bij We Like Art met onder meer het werk Residue Amsterdam (2014-2019).

In Amsterdam, stad aan de Amstel, met zijn karakteristieke stadsecologie waar mens en natuur dicht op elkaar leven en zich constant aan elkaar moeten aanpassen, verrichtten ze de jarenlang veldwerk voor de serie 'Residue Amsterdam'. Ze concentreerden zich op wilde planten die uit zichzelf op bepaalde plekken opkomen en zich door de stad verspreiden zonder (opzettelijke) tussenkomst van mensen.

"We willen stilstaan bij deze spontane aanwezigheid van planten die overal om ons heen zijn, maar waar we normaal gesproken niet naar omkijken. Het werk is een poging om ons als mens met de plantenwereld te identificeren. Of op zijn minst te doen laten beseffen dat de mens natuur is en daardoor gelijkwaardig is aan planten en andere natuurfenomenen. Het is een pleidooi voor opmerkzaamheid en bescheidenheid ten aanzien van natuur.”

Residue Amsterdam selection (2014-2019)
Afmeting van de hele reeks van 21 Residuen: circa 100 x 180 cm (2 cm tussenruimte)
Afmeting per residue: 31 x 24,6 cm

De Chromogenic prints on Kodak Endura zijn verlijmd op aluminium, met ophang frame.
De residuen zijn als set van 21 exemplaren beschikbaar in een oplage van 2.
De individuele residuen zijn hiernaast individueel beschikbaar in een oplage van 5 (+2AP).

Zuring en Bijvoet komen veel voor als inheemse plantensoorten. Dat biedt mogelijkheden om de kleurextracten te vergelijken. Ze zijn interessant omdat ze de eigenschap hebben hyperaccumulator te zijn, dat wil zeggen dat ze potentieel toxische elementen uit de grond op kunnen nemen en dit onder andere opslaan in hun bladeren.

"Wij verzamelen telkens deze twee soorten planten uit steeds dezelfde omgeving, dat doen we van verschillende locaties door het hele land. We documenteren nauwgezet omgevingsomstandigheden, bodemsoort, locatie en datum. De zuring geeft met name rode tinten, de bijvoet groenige. We willen de verschillen en overeenkomsten van al deze gegevens in kaart brengen om uiteindelijk tot een uitgebreide visuele vergelijking te komen."

Er zijn diverse tweeluiken uit deze serie beschikbaar, ook een aantal uit Amsterdam. Check de extra afbeeldingen.

Over de speciale We Like Art editie 'Hard shield-fern', een residue van een Naaldvaren uit het Amsterdamse Bos: “Dit werk was ons allereerste gezamenlijke experiment. We hebben onszelf erdoor verrast, waardoor onze nieuwsgierigheid werd gewekt om dit gegeven verder te onderzoeken.” Dit werk is dus eigenlijk een startpunt en sleutelwerk van Arja Hop en Peter Svenson, goed om te weten - er is nog 1 allerlaatste exemplaar van dit werk beschikbaar.